DÁNG CÔ
 

Con thương dáng Cô tự lâu rồi
Dịu dàng hiền hậu lắm Cô ơi!
Mỗi khi dạy học hay trò chuyện
Tỏa ánh nhân từ ra muôn nơi!

Con thương dáng Cô những lúc đàn
Dây tình cứ cuộn sóng miên man
Ôm cả quê hương vào tim rộng
Gửi hồn ngây ngất xự, hò, xang!

Con thương dáng Cô đứng trước nhà
Ngón tay ve vuốt những cành hoa
Lòng chợt nhớ xưa người tri kỷ
Nhớ ánh nhạc nào nơi cõi xa...

Con thương dáng Cô dạy học trò
Như mẹ chăm bầy trẻ còn thơ
Nâng niu cung nhạc, gieo lý tưởng
Chắp mộng ngày xanh, đẹp tiếng tơ!

Con thương dáng Cô giữa cuộc đời
Thân tằm rút ruột nhả tơ thôi
Dệt yêu thương với niềm hy vọng
Thành khúc tâm ca tặng muôn người!

Con thương dáng Cô mỗi mỗi ngày
Thương hơn hôm qua lẫn hôm nay
Thương Người tận tụy vì tất cả
Thương Người hết mình sống hăng say!

Thương tặng Cô Hoan của con nhân ngày nhà giáo Việt Nam

Tôi là Bùi Thị Hoàng Trang, 82 tuổi - học viên lớp 5 Đàn Bầu.

Kính thưa Ban Chủ Nhiệm và Thầy Cô giáo: Thời gian qua được Thầy Cô, Ban Chủ Nhiệm tận tình, kiên trì giúp đỡ, nên nay tôi đã học xong chương trình lớp 5 đàn bầu. Hôm nay tôi xin có lời gởi đến để tri ân Thầy Cô, Ban Chủ Nhiệm và đồng thời cũng có vài lời đề nghị sau:

Với bản thân tôi, sau khi nghỉ hưu không biết làm gì để có ích cho đời, cho gia đình vào những ngày cuối đời, ngoài việc đọc báo, nên tôi đến Câu Lạc Bộ Tiếng Hát Quê Hương, mong tìm được niềm vui. Và tôi đã đến với Câu Lạc Bộ khi đã 75 tuổi; đến đây nghe âm thanh ngọt ngào của dân ca, tiếng đàn của nhạc dân tộc, đặc biệt là âm thanh của cây đàn bầu nghe dịu dàng, ấm áp như tiếng Mẹ ru hời của thuở còn ấu thơ…đã cuốn hút tôi, nên tôi xin vào học lớp đàn bầu.

Được sự chấp nhận của Ban Chủ Nhiệm tôi đã vào học (lớp 1) lớp đàn bầu khi vừa 75 tuổi, nay 82 tuổi tôi đã học xong chương trình lớp 5. Sở dĩ có kết quả đó là nhờ sự tận tình và kiên trì giúp đỡ, chỉ dẫn của Ban Chủ Nhiệm và Thầy Cô giáo.

Sự kiên trì của Thầy Cô giáo quả là một sự kiên trì đáng kính, một tấm lòng vàng đối với học viên nên đã giảng dạy được nhiểu học viên già - nhiều tuổi, tiếp thu khó khăn, lại bị bệnh già hạn chế.

Kính thưa Ban Chủ Nhiệm và Thầy Cô,

Từ khi được làm bạn với cây đàn bầu, đến nay tôi thấy như đời trẻ lại, vui khỏe hơn, chuỗi ngày cuối đời có ý nghĩa hơn.

Với gia đình, có lúc bà đàn, cháu hát vui vẻ cũng làm cho bầu không khí gia đình vui hơn, ấm cúng hơn, có lúc dạy cháu hát câu dân ca, dạy cho cháu vài nốt (tạo âm) trên cây đàn bầu ít nhiều giúp các cháu làm quen với âm nhạc dân tộc, cũng tạo ra niềm vui cho con cháu, gia đình thêm vui…Tôi nghĩ đó là những việc làm có ích cho tuổi già.

Qua thời gian học ở Câu Lạc Bộ, nay tôi xin có vài ý kiến đề nghị như sau:

Nên nhân rộng, đưa môn âm nhạc dân tộc vào trường dạy cho học sinh.

Đưa vào các Câu Lạc Bộ của người cao tuổi phổ cập rộng rãi hơn.

Phòng học nên yên tĩnh hơn để người gảy đàn nghe được tiếng đàn của mình, thì tạo âm thanh chuẩn xác hơn. Hiện tại nơi học đàn bầu có nhiều tiếng đàn của các loại nhạc cụ khác nên khó khăn cho nhiều giáo viên dạy cũng như học viên cũng gặp khó khăn trong việc nghe được tiếng đàn của mình để tạo âm thanh chuẩn xác hơn.

Trên đây là mấy ý kiến nhỏ, gởi đến xin Thầy Cô tham khảo.

Kính chúc Thầy Cô vạn sự thành đạt.

Ấn tượng Đàn Tranh

Từ nhỏ em đã rất yêu thích văn nghệ, nhưng không biết làm sao gia nhập vào. Tình em đã gặp chị Tuyền là người yêu thích đàn tranh và đàn rất hay. Chính chị đã dẫn em vào CLB Tiếng Hát Quê Hương để học đàn.

Mới vào lớp học em rất hồi hộp. Và em đã được gặp một người rất nổi tiếng là Cô Thúy Hoan. Nhìn Cô rất giản dị, Cô kêu em ngồi lên ghế và dạy em đọc từng nốt nhạc, cảm giác đó làm em nhớ hoài. Sau đó, em gặp người thầy thứ hai – Cô Liên – người quản lý nhiều học trò về môn đàn tranh. Em rất sợ bị Cô la khi em quên điều gì mà Cô dạy em. Nhưng chính nỗi sợ đó đã làm em tiến bộ hơn trong khi học; giúp em không còn làm biếng nữa. Mỗi lần học xong là về nhà phải học bài để lần sau sẽ trả bài cho Cô. Tuy Cô nghiêm khắc nhưng Cô rất thương chúng em.

Học trong lớp em thấy rất vui vì mỗi lúc học xong đàn tranh, tất cả chúng em sẽ được tập hợp lại để Cô tập đập nhịp và cùng nhau ca hát làm tất cả mọi người rất thích thú. Còn một điều đặc biệt trong lớp học của em đó là phải thi lên lớp trước rất đông mọi người. Trước lúc thi, em rất run nhung được sự ủng hộ của thầy cô và các bạn, em đã bình tĩnh trở lại.

Em cũng không thể quên công lao thầm lặng của một người, đó chính là Cô Lâm, người mội buổi học đầu đến thật sớm chuẩn bị lấy đàn, xếp bàn ghế cho chúng em học. Cô luôn nhiệt tình với chúng em.

Nói chung, chúng em rất thích học tại CLB Tiếng Hát Quê Hương này. Nơi gắn liền với những âm thanh nhạc dân tộc rất hay và rất cuốn hút; nơi có sự chỉ dạy tận tâm của Cô Thúy Hoan và các Thầy Cô khác.

Ước mong có một Đinh Thìn, một Nguyễn Đình Nghĩa...

Kính gửi Cô Thúy Hoan và Thầy Sơn,

Xin quý Thầy Cô nhận ở nơi em lòng mến mộ và lời cảm ơn chân thành. Lớp học Sáo trúc căn bản hè đã được mở ra nhờ tấm lòng yêu quý và trân trọng Âm nhạc dân tộc của quý Thầy Cô cùng CLB Tiếng Hát Quê Hương, cũng như mong muốn đưa Âm nhạc dân tộc đến gần hơn với thế hệ trẻ thật đáng quý. Chúng em, những người đang bị bao quanh bởi âm nhạc phương Tây, những Pop, Rock, Hip Hop,… giờ đây mới có dịp tiếp cận với vẻ đẹp của Âm nhạc dân tộc. Tiếng sáo trúc vang lên trong lớp học nghe thật gần gũi thân thương biết bao. Bình dị mà thanh cao, đơn giản mà tinh tế, đó chính là những cảm nhận của riêng em về Sáo trúc. Em cảm thấy rất yêu quý lớp sáo trúc. Mong là mô hình này sẽ được nhân rộng khắp để ngày càng nhiều bạn trẻ biết đến cái hay, cái đẹp của Âm nhạc dân tộc. Có như thế thì họ mới ra sức nâng niu, giữ gìn và phát huy nó, và biết đâu từ lớp học này sẽ có một Đinh Thìn hay Nguyễn Đình Nghĩa thứ hai đem tiếng Sáo Việt Nam vang xa trên khắp thế giới.

Một lần nữa, em trân trọng cảm ơn quý Thầy Cô cùng CLB Tiếng Hát Quê Hương đã tạo điều kiện cho chúng em được tham gia lớp học này.

Kính chào quý Thầy Cô.

Lớp Đàn Nguyệt của tôi

Trong xã hội hiện đại, các bạn trẻ thường bị thu hút bởi các dòng nhạc du nhập từ nước ngoài như Rap, Hip Hop,… Các bạn trẻ dễ bị lôi cuốn bởi các nhạc cụ hiện đại như trống Tây, organ… Do đó, những nhạc cụ dân tộc ngày càng bị giới trẻ dần lãng quên. Nhưng nếu các bạn được vào những lớp học dạy nhạc cụ dân tộc, các bạn sẽ có cảm nhận khác và sẽ thật sự yêu thích nền âm nhạc dân tộc.

Tôi đã có một cơ duyên để tiếp xúc và theo học các lớp nhạc cụ dân tộc, trong đó lớp học đàn nguyệt đã để lại trong lòng tôi nhiều cảm xúc khó quên.

Mới ngày nào còn bỡ ngỡ vì bước và một lớp học với bạn bè mới, mà lớp học thì rất đơn giản, không được khang trang như những lớp học nhạc khác. Càng bỡ ngỡ với nhóm bạn trẻ chúng tôi vì Thầy phụ trách lớp đàn nguyệt này là một thanh niên cón trẻ. Chúng tôi chợt hiểu rằng nền âm nhạc dân tộc không phải chỉ thích hợp với người lớn tuổi mà cũng ảnh hưởng đến tầng lớp thế hệ trẻ.

Thế là, chúng tôi đón nhận sự dạy dỗ, chăm sóc của Thầy, sự giúp đỡ của các bạn học, chúng tôi đã vượt qua được những sự khó khăn ban đầu để hiểu và cảm nhận sự đặc sắc trong từng tiếng đàn nguyệt, trong từng bài học dân ca.

Mặc cho trang thiết bị vật chất không đầy đủ, không hiện đại, mặc cho những buổi mưa nhiều hay nắng gắt, mặc cho số lượng học viên trong lớp đàn nguyệt không đông vui, nhưng chỉ với vài học viên và sự dạy dỗ tận tâm, nhiệt tình của Thầy giáo trẻ, lớp học chúng tôi đã duy trì đến ngày hôm nay.

Thầy trò chúng tôi đã vượt qua bao nhiêu vất vả, đặc biệt với một nhạc cụ dân tộc chỉ có 2 dây, Thầy đã kiên nhẫn hướng dẫn từng học viên, giúp từng học viên cách khảy dây, nhấn dây đúng tông độ và hướng dẫn chúng tôi cảm nhận đúng âm lượng của từng nốt nhạc, từng đỏan khúc dân ca…

Không biết lời nào kể hết và không biết lời nào có thể bày tỏ hết sự biết ơn của chúng tôi đối với công lao dạy dỗ của Thầy, người giúp chúng tôi - những bạn trẻ biết cảm âm và yêu mến âm nhạc dân tộc, hiểu và yêu thích truyền thống dân tộc, tâm hồn dân tộc qua từng làn điệu dân ca được khảy lên từ những nhạc cụ dân tộc. Chúng tôi hy vọng và có niềm tin vào những lớp học nhạc cụ dân tộc như thế này sẽ ngày càng phát triển hơn.

Chân thành cảm ơn những tầm lòng nghệ thuật cao cả, những người Thầy người Cô giữ gìn và đang phát triển bộ môn nghệ thuật dân tộc này.

Các bạn trẻ nào chưa từng biết đến âm nhạc dân tộc hãy thử tham gia các lớp học của Thầy Cô chúng tôi, tin rằng các bạn sẽ cảm thấy cuộc sống các bạn thay đổi, thi vị và ý nghĩa hơn đấy.

Vài ý kiến...

Giới trẻ hiện nay đang ngày càng quên đi những giai điệu nhẹ nhàng, thanh thoát, sâu lắng của dân ca Việt Nam mà hướng tới những dòng nhạc trẻ pop, rock... sôi động. Dân ca đang bị xếp vào một góc khuất của âm nhạc Việt Nam, ít người quan tâm và biết đến. Nhưng không vì thế mà chúng ta bỏ quên dân ca mà ngược lại Nhà nước và chính chúng ta cũng đang tìm ra những cách, những con đường mới để dân ca phát triển trở lại với xã hội.

Chúng ta có thể đem dân ca vào trong môi trường giáo dục ở các trường học, từ tiểu học đến trung học, đại học... Đồng thời mở thêm các câu lạc bộ hát dân ca thu hút mọi giới tuổi không phân biệt già trẻ, lớn nhỏ.

Các câu lạc bộ cũng nên thường xuyên tổ chức các chương trình giao lưu giữa các câu lạc bộ âm nhạc, dân ca với nhau. Mở rộng cửa giao lưu, đưa dân ca Việt Nam đến các quốc gia quanh khu vực và ngày càng ra xa hơn... Có như thế dân ca Việt Nam mới có hy vọng được khôi phục và có thể lôi kéo giới trẻ về với cội nguồn dân tộc.

Yêu sao câu dân ca

Từ khi tôi mới cất tiếng khóc chào đời đã được mẹ hát cho nghe những bài ru à ơi đậm đà tình nghĩa. Khi lớn hơn chút nữa lại nghe bà, nghe mẹ hát những bài lý, bài vè, những bài dân ca Việt Nam. Và khi tôi trưởng thành, tôi có thể tự mình hát lên những bài hát mà thuở ấu thơ tôi đã được nghe. Những làn điệu nhẹ nhàng mà sâu lắng, thanh thoát của dân ca Việt Nam đã in vào trong ký ức tôi. Tôi thầm ao ước trở thành một ca sĩ để đem dân ca Việt Nam đến với mọi người và để thỏa ước nguyện mà bà và mẹ tôi hằng mong. Nhưng có lẽ tôi không có tài để trở thành người như thế nên tôi chỉ biết tự mình thích và tự mình hát cho mình nghe, và chỉ có bà, mẹ và bạn bè là khán giả mỗi khi tôi cất tiếng ca. Tôi yêu dân ca và những làn điệu của nó. Tôi mong muốn được đi học hát dân ca, nhưng do hoàn cảnh tôi không thể thực hiện được điều mà tôi yêu thích. Dịp may đã đến với tôi khi bất ngờ tôi được thầy chủ nhiệm giới thiệu về lớp học dân ca tại Cung Văn Hóa Lao Động vào sáng chủ nhật hằng tuần do câu lạc bộ Tiếng Hát Quê Hương tổ chức. Nắm được sợi dây may mắn đó, tôi tức tốc tới đăng ký học hát dân ca, môn học mà tôi hằng ao ước. Ở đây tôi được thầy cô chỉ dạy tận tình, thầy chỉ tôi cách luyến, cách ngân một bài lý của mỗi vùng miền khác nhau. Cô chỉ cho tôi những nốt nhạc, những thanh âm. Tôi được học không chỉ dân ca miền Nam, miền Trung mà còn cả những làn điệu quan họ mượt mà của miền Bắc. Làn điệu dân ca của mỗi miền đều có những nét đặc trưng riêng, miền Bắc í a í ới duyên dáng với Người ơi Người ở đừng về, Se chỉ luồn kim, Ngồi tựa mạn thuyền, Còn duyên... thì cũng có những làn điệu sâu lắng của miền Trung như Lý con sáo Huế, Lý mười thương... cho đến những giai điệu phóng khoáng, tươi vui của Lý đất giồng, Lý ngựa ô, Lý cây bông... của miền Nam.

Tôi được học những bài mà trước đây tôi chưa hề biết ngoài những bài thường nghe bà và mẹ tôi hát. Đó là sự may mắn. Nhưng tiếc rằng thời gian học của tôi quá ngắn, mỗi chủ nhật lớp chỉ có 2 giờ, nếu như thời gian được kéo dài hơn thì hay biết mấy. Tôi không muốn xa thầy, xa cô và xa những người bạn mới quen có cùng sở thích. Nhưng dù sao tôi cũng cám ơn thầy cô. Nhờ thầy cô mà tôi hiểu ra rằng dù tôi đang nghe bất cứ loại nhạc nào nhưng trước sau gì cũng đều trở về cội nguồn, trở về với dòng nhạc dân ca truyền thống mà tôi đang cố góp một phần nhỏ bé để giữ gìn, mặc dù tôi hát không hay nhưng người ta thường nói “Hát hay không bằng hay hát” các bạn nhỉ?

Cảm nhận lớp Sáo Trúc

Qua 2 tháng học sáo trúc ở câu lạc bộ Tiếng Hát Quê Hương em thấy tiến bộ rất nhanh. Đó là nhờ công dạy bảo của thầy Sơn và đặc biệt là cô Thúy Hoan. Cô thường xuyên kiểm tập và có những lời nhận xét, phê bình rất rõ ràng và nghiêm khắc. Từ đó em mới có thể tiến bộ được như ngày hôm nay; mà mới có 2 tháng thôi. Câu lạc bộ Tiếng Hát Quê Hương ra đời là để thế hệ sau này có thể biết và hiểu thêm về nền âm nhạc của ông cha ta ngày xưa đã cất công gầy dựng nên. Mặc dù những nhạc cụ chỉ được làm bằng vật liệu gỗ, tre... nhưng nó là một món ăn tinh thần không thể thiếu ngày xưa – lúc mà đất nước ta chưa được như ngày hôm nay. Nó đã khích lệ, làm vui, tô đẹp cho nền văn hóa của nước nhà. Ngày nay do đất nước của chúng ta đang hội nhập cùng thế giới nên nền âm nhạc truyền thống đã bị bỏ quên và không còn thịnh hành nữa. Hiểu được điều này, câu lạc bộ Tiếng Hát Quê Hương đã được thành lập và đã bồi dưỡng nâng cao những tài năng trẻ để cho âm nhạc dân tộc được quan tâm nhiều hơn, phổ biến hơn. Câu lạc bộ đã tạo điều kiện cho những bạn trẻ thời nay như em có thể hòa mình vào cả hai thể loại âm nhạc truyền thống và hiện đại, đó là một điều rất có ý nghĩa mà câu lạc bộ đã làm được. Để cho câu lạc bộ ngày một phát triển và vươn xa hơn nữa, ngày càng có nhiều bạn trẻ đến học tập, thì chúng ta cần phải tổ chức nhiều buổi biểu diễn giao lưu hơn nữa ở tại Cung Văn Hóa Lao Động.

“Tình Ca Quê Hương*” còn đọng mãi...

  Bầu trời trắng xoá dưới cơn mưa hạ, tôi ngồi trong xe mà lòng bỗng nhớ về quê nhà - một nỗi nhớ da diết mà tưởng chừng như không thể phai theo thời gian... Với tay lấy cái hộp chứa CD để trong xe... Nghe diã nào bây giờ nhỉ? Trịnh Công Sơn, Đức Huy, Kitaro... Bất chợt tay tôi dừng lại ở diã CD Hoà tấu Tranh-Sáo-Bầu của Hải Phượng "Tình Ca quê hương" Vol.5... Chà, lúc này mà nghe thì sẽ "phê" lắm đây... Thả điã CD vào ổ nghe nhạc trong xe và thế là tôi chìm đắm trong dòng nhạc dân tộc mượt mà của quê hương...

Bài “Đất Phương Nam” mà tôi đã được nghe ở quê nhà trước đây qua giọng hát thành công của ca sĩ Tô Thanh Phương đã bất ngờ trở lại trong đầu... Mộc mạc sao tiếng Tranh réo rắt, tiếng Bầu nỉ non, và tiếng sáo lanh lảnh vút cao với những nốt luyến láy tinh tế... Đất Phương Nam thật hiền hoà với những dòng sông phù sa, ruộng lúa bát ngát bao la hiện ra... Rồi tiếng khua nước, khua mái chèo sâu lắng của những cô gái miền Nam đôn hậu, chất phác trong "Chiếc áo bà ba", tiếng trống điểm xuyến rộn ràng làm cầu nối cho các đoạn nhạc trong bài “Hành Trình trên đất Phù Sa”. Sự hài hoà về phối khí, hoà âm của 3 bài đầu tiên đã nâng hiệu quả của nhạc khí dân tộc lên cao giữa những nhạc cụ tây Phương khác mà không mất đi nét truyền thống. Khi nghe, tôi có một cảm giác an bình, than thản như đang được ngụp lặn trong dòng sông đầy phù sa...

Rời mảnh đất phương Nam, CD đưa tôi lên miền Trung nắng rực nhưng dịu dàng trong bài “Mắt Huế Xưa” và “Huế thương”... Mỗi bài là một tâm tình của tác giả về xứ Huế cũng như của người nghệ sĩ gửi đến người nghe. Nổi bật trong bài Mắt Huế Xưa là tiếng đàn Nhị Hồ ngọt ngào, nũng nịu. Tuy chỉ chơi điểm xuyến một vài đoạn của bài nhưng đã mang lại hiệu quả rất cao. Từng nốt, từng nốt rót vào tai người nghe như những tiếng “Dạ, thưa” ngọt lịm vốn dĩ của con gái Huế bên dòng sông Hương chảy âm thầm quanh năm...

Nào là "Gợi nhớ quê hương", nào là "Gió mát trăng thanh"... lần lượt như một "bữa tiệc" âm nhạc quê hương làm tôi no nê. Kết thúc CD là bài “Tình Ca Đất Bắc” dựa trên câu hò Anh Khoá nổi tiếng... Thấp thoáng đâu đây Hà Nội – đất Thăng Long với 36 phố phường, với bóng Hồ Gươm liễu rũ, đền Trấn Quốc oai phong, Cầu Thê Húc linh thiêng, hay phủ Tây Hồ lừng lẫy một thời... Tiếng đàn Tranh, tiếng Tam Thập Lục và tiếng Sáo đã tung hứng nhau tạo nên những khúc “vờn đuổi” rất ngộ nghĩnh, đầy sáng tạo nghệ thuật. Cái “hồn nhạc” xứ Kinh Bắc đã được các nghệ sĩ trẻ nắm bắt và diễn tả thành công qua từng nốt nhạc, câu luyến láy...

Vâng, nỗi nhớ về quê hương của tôi chỉ là thế, không cầu kì, “cao siêu” mà chỉ là những điệu đàn, câu hát dân ca... Tôi đã nghe nhiều CD Tranh Sáo Bầu trước đây nhưng có thể nói CD này đã để lại một nỗi xúc động nhớ quê hương da diết trong lòng tôi. 10 bài tuyển chọn trong CD đã được hoà âm hài hoà, đơn giản nhưng không kém phần tinh tế, quyến rũ. Tiếng đàn Tranh, Đàn Bầu, Sáo, và Đàn Nhị Hồ đã hoà quyện nhau dệt nên một bức tranh quê hương tuyệt vời. Cám ơn những nghệ sĩ, những nhà phối khí, biên tập... đã cho ra đời những sản phẩm có chất lượng cao. Đây cũng là món quà đặc biệt vô giá đối với những người sống xa quê hương như tôi.

Đăng Minh (USA July 2006)

*CD Tình Ca Quê Hương – Hoà tấu Tranh-Sáo-Bầu Vol.5 do Bến Thành Audio/Video phát hành 2006