DƯ VỊ ĐÊM HỘI NGỘ ĐỜN TRANH 2

Từ trước đến nay, đã có rất nhiều chương trình Liên hoan đờn Tranh được tổ chức. Nhưng theo tôi, lần này buổi “Hội Ngộ Đờn Tranh” lần thứ 2 – 2011 đi rất gần đến chỗ hoàn hảo từhình thức tới nội dung. Lòng tôi bây giờ vẫn còn vẹn nguyên những cảm xúc đối với đêm “Hội Ngộ” vừa rồi.

Chương trình đã khéo sắp đặt cho Hải Phượng – một gương mặt thân quen của CLB Tiếng Hát Quê Hương trình diễn trước để cho khán thính giả có được cảm giác gần gũi thân thuộc. Sau màn biểu diễn của Hải Phượng mới lần lượt giới thiệu những gương mặt nghệ sĩ lầnđầu tiên biểu diễn trên sân khấu Cung Văn hóa Lao Động. Chính điểm đặc biệt nàyđã thể hiện được tinh thần hiếu khách rất cao của phía chủ nhà là CLB Tiếng Hát Quê Hương, chủ nhà ra trước tiếp đón khách, sau đó mới dành vị trí quan trọng cho các vị khách mời.

Mỗi nghệ sĩ tham dự đều khéo chọn lựa bài bản, trang phục và tự sắp đặt không gian biểu diễn trên sân khấu phù hợp với nội dung tác phẩm và phong cách biểu diễn của mình. Khi Hải Phượng bước ra sân khấu để biểu diễn 2 bài bản nhạc Tài Tử miền Nam (“Song Phi Hồ Điệp” và “Bình Sa Lạc Nhạn” – 2 sáng tác mới của cố nhạc sĩ Nguyễn Văn Thinh do NGƯT Nguyễn Văn Đời ký âm), cháu đã rất khéo lựa chiếc áo dài may theo kiểu cổ của phụ nữ thời xưa, tức là không chít eo nhưng vẫn toả ra nét duyên dáng, hiền dịu của người phụ nữ Việt Nam.

Nhìn Hải Phượng dịu dàng trong chiếc áo dài này, tôi bồi hồi nhớ lại hình ảnh của má tôi, cô tôi, những người phụ nữ trong làng xóm của tôi ngày xưa mà rất xúc động. Cách ngồi đờn trang trọng, “đôi tay búp măng” nhẹ lướt trên dây đờn không chỉ diễn lại cách đờn mộc mạc, chân phương của thời xưa mà còn có những câu rao rất đặc biệt đầy thi vị và thoang thoảng thiền vị, khiến cho tôi nghĩ tới ngón đờn thâm trầm, sâu sắc của người bạn thâm giao – nhạc sư Vĩnh Bảo.

Khi chuyển qua sáng tác mới của Hải Phượng với tựa đề “Thoáng Hương Quê”, Hải Phượng đã thay một chiếc áo dài khác màu thăm thẳm xanh của bầu trời, với chiếc cổ thuyền và hai cánh tay áo lỡ loe rộng theo phong cách mới nhưng vẫn đậm màu dân tộc nhờ những hoa văn thêu trên áo. Sáng tác này làm tôi rất vui vì Hải Phượng đã vượt qua khỏi những quy luật khắt khe của cách sáng tác phương Tây để đi vào cách vận hành giai điệu mang một hơi thở rất Việt Nam.

Đến tác phẩm thứ ba, tôi rất ngạc nhiên vì bản này do một nhạc sĩ Nhựt Bổn sáng tác cho đờn Koto, có những đoạn mạnh mẽ như một cơn cuồng phong, toàn bài là một “Cơn Lốc” mà Hải Phượng đã khéo lựa cây đờn, cách lên dây để thể hiện ra sự cuồng nộ mãnh liệt của hiện tượng thiên nhiên. Nhạc phẩm này đã chứng minh rằng đờn Tranh Việt Nam không chỉ biểu diễn được những bài bản truyền thống dân tộc mà còn có khả năng biểu diễn những loại nhạc đương đại của các nước bạn.

Tiếp theo là phần biểu diễn của nhóm nhạc “Mặt Trời Đỏ”. Các cháu nghệ sĩ trong nhóm “Mặt Trời Đỏ” đều có một kỹ thuật vững chắc, điêu luyện, phong cách biểu diễn sinh động, hào hứng. Tuy nhiên những giai điệu được chọn lựa chưa làm nổi bật được tiếng đờn Tranh trong một ban nhạc gồm nhiều nhạc khí khác khi đến với “Hội Ngộ Đàn Tranh”. Dầu vậy, tiết mục mà “Mặt Trời Đỏ” mang đến ngày hôm đó rất vui tai,đẹp mắt và đã được khán thính giả tiếp đón rất nồng hậu.

Sau “Mặt Trời Đỏ”, phần biểu diễn đặc biệt thứ hai được khán thính giả mong đợi cũng đã tới. Vân Ánh –người đã được giải nhứt Tài Năng Trẻ đờn Tranh 1995 – xuất hiện trong trang phục áo dài mang hơi hướng hiện đại cùng với mái tóc vấn cao, phù hợp với phong cách biểu diễn sinh động, mạnh mẽ thuộc các loại nhạc đương đại như new age, world music mà Vân Ánh đang thể nghiệm.

Cháu cùng song tấu với Hải Phượng (sử dụng đờn Bầu) tác phẩm “Gió Phương Nam” của Đỗ Bảo. Hai phong cách khác nhau nhưng hòa hợp nhau một cách rất nhuần nhuyễn, tạo nên một sự đối thoại kỳ thú. Một lần nữa tôi có cảm giác rằng khi kỹ thuật đi đến một mức thậtcao thì có thể không cần tiếng nói chen vào cũng có thể chuyển tải được niềm xúc cảm trong tim của mọi người. Khi Vân Ánh độc tấu những bản mới được viết riêng cho đờn Tranh theo phong cách đương đại thì cháu đã cho thính giả thấy rõ ràng rằng đờn Tranh có khả năng nói được những tiếng nói của nhịp sống hôm nay. Tôi đã xem Vân Ánh biểu diễn rất nhiều lần từ khi cháu còn ở trong nước. Đến khi cháu ra định cư nước ngoài thì tôi nhận thấy kỹ thuật của cháu tiến bộ rất xa nhưng nội dung âm nhạc dân tộc Việt Nam còn rất ít. Tuy nhiên, nhờ Vân Ánh biểu diễn không phải chỉ với đôi tay “gầy thon diễm ảo” mà với cả trái tim của mình, mà trong trái tim đó, Việt Nam vẫn còn có một chỗ đứng rất lớn nên những tiết mục của Vân Ánh có thể làm xúc động nhiều thính giả Việt Nam trong và ngoài nước. Vân Ánh vừa tiếp thu âm nhạc của nước ngoài mà luôn nhớ rằng làm thế nàođể tiếng đờn Tranh có thể hoà nhập được với tiếng nhạc của thế giới, nhằm diễn tả những tình cảm vượt ra khỏi biên giới quốc gia đi tới quốc tế. Nhưng trong tiếng đờn đó cốt yếu còn phải giữ được tinh thần Việt Nam qua các sáng tác mới. Nhờ tình thương nước Việt Nam mà những tiết mục của Vân Ánh dầu có xa lạ trong giai điệu và tiết tấu cũng còn có thể gần gũi với mọi người bằng tình cảm và linh hồn.

Các nghệ sĩ mỗi người một phong cách nhưng tất cả đều đã làm nên sự xúc động trong tôi và trong tim của khán thính giả mộ điệu. Chương trình hôm nay thành công không chỉ ở phía các nghệ sĩ, mà còn là sự hội tụ của các yếu tố góp phần làm nên sự tươi đẹp, hấp dẫn cho ngày “Hội Ngộ”. Sự góp sức đó là ở cháu dẫn chương trình đã dẫn dắt buổi diễn rất có duyên, khiến cho buổi biểu diễn đã hay nay càng thêm đẹp. Là ở sự hỗ trợ rất tích cực từ ban lãnh đạo, các phòng văn hóa nghệ thuật của Cung Văn Hóa Lao Động đã giúp cho các chương trình Hội Ngộ mà cụ thể là lần thứ hai này thành công vang dội. Là ở sự cổ vũ, ủng hộ nhiệt tình của các mạnh thường quân và đông đảo quý vị khán thính giả còn yêu mến cây đờn Tranh và âm nhạc dân tộc Việt Nam… Chính tình cảm đó, sự chung tay chung lòng đó mới làm nên một“Hội Ngộ” của hôm nay. Tôi rất xúc động và chân thành cảm ơn tất cả mọi người. Nhứt là Thúy Hoan đã tạo cho tôi một bất ngờ lớn khi em cùng tất cả môn sinh trong CLB Tiếng Hát Quê Hương và các nghệ sĩ tham dự chương trình lên sân khấu mừng ngày sanh của tôi. Niềm vui nối tiếp niềm vui. Tình người kết chặt tình người. Buổi “Hội Ngộ Đàn Tranh” lần này chẳng những đọng lại kỷ niệm sâu sắc ngày hôm nay mà dư vị của nó sẽ vẫn tiếp tục lan tỏa chất men say cho những“Hội Ngộ” về sau nữa.

(Bài đã đăng trên báo Sân Khấu TP.HCM số 1057 tháng 08/2011)

GSTS TRẦN VĂN KHÊ

Ảnh Hoàng Thế Nhiệm - Minh Châu
 

CHO CON TÌNH YÊU ÂM NHẠC DÂN TỘC

Hải Phượng truyền cho con tình yêu âm nhạc dân tộc

“Đàn tranh là loại nhạc cụ đầu tiên bà dạy mẹ, mẹ dạy con”

Nghệ sĩ đàn tranh Hải Phượng là con gái của nhà giáo ưu tú Phạm Thúy Hoan (hiện đang là Chủ nhiệm CLB Tiếng hát quê hương – Cung văn hóa Lao động TP.HCM) và nhà thơ Nguyễn Hải Phương. Chị là thế hệ thứ hai trong gia đình chọn con đường âm nhạc dân tộc. Khi con gái Hải Phượng là Hải Minh ra đời, cô bé trở thành thế hệ thứ ba được mẹ và bà ngoại truyền thụ tình yêu âm nhạc dân tộc.

Lớn lên trong chiếc nôi âm nhạc dân tộc của gia đình

 Hải Phượng được mẹ dạy đàn tranh lúc 5 tuổi, đến 7 tuổi học tại khoa Âm nhạc dân tộc của Nhạc viện TP.HCM. Trải qua gần 15 năm theo học tại đây, Hải Phượng mới thực sự hiểu và yêu âm nhạc dân tộc. Môn nghệ thuật này đã ngấm rất sâu vào tâm hồn chị, trở thành một phần của cuộc sống của Hải Phượng.

Điều đặc biệt là thời điểm Hải Phượng bảo vệ luận văn Thạc sĩ cũng là lúc chị mang thai bé Hải Minh. Âm nhạc với mẹ con Hải Phượng - Hải Minh vừa là công việc, vừa là niềm say mê và cũng là cách để giữ cho tâm hồn luôn thanh thản. Khi ra đời, Hải Minh tiếp tục được sống trong âm nhạc dân tộc trong các buổi tập đàn, dạy đàn của bà, của mẹ. Cũng như mẹ, Hải Minh được bà ngoại dạy những ngón đàn đầu tiên.

      Truyền lửa đam mê

Bé Hải Minh được mẹ cho tiếp xúc, nghịch đàn từ rất sớm. Bé học thuộc rất nhanh những bài hát dân ca mẹ hát, đến khi học đàn thật sự thì việc tiếp thu cũng khá dễ dàng. Bên cạnh đó là niềm vui, sự thích thú đối với âm nhạc mà mẹ và bà tạo ra cho bé. Những khi Hải Minh chán học thì mẹ sẽ để bé chơi tự do nhưng lại khích lệ bé bằng cách lấy đàn của bé và tập say mê. Vậy là Hải Minh lại giành lại đàn và tiếp tục tập trong sự động viên yêu thương của mẹ. Bé lớn lên một chút nữa, Hải Phượng lại khuyến khích những người bạn của con gái cùng học đàn. Có sự ganh đua và có nhóm bạn để cùng học thì bé sẽ tiếp thu bài học rất nhanh và cũng mau tiến bộ.

Hải Phượng tâm sự: “Tôi và bà ngoại dạy đàn cho Hải Minh là muốn truyền cho cháu tình yêu âm nhạc dân tộc, cho cháu biết yêu những gì thuộc về văn hóa nguồn cội. Còn khi lớn lên, cháu sẽ tự lựa chọn con đường riêng, bà và mẹ đều không gây áp lực lên cháu. Còn nếu cháu cũng chọn gắn bó với âm nhạc dân tộc thì đó quả là niềm vui rất lớn của gia đình. Tôi nghĩ rằng Hải Minh sẽ nhìn vào tâm huyết của bà và mẹ để tự hào, cố gắng hơn nữa trên con đường kế thừa, truyền lửa cho miềm đam mê âm nhạc dân tộc”.

Tác giả Thuỳ Dung, ảnh Trần Quyết

Chú thích ảnh:

       -  Học đàn là cách để trẻ dễ dàng hòa đồng với mọi người và môi trường bởi đã biết cách hòa đàn    
           cùng ban nhạc.

-  Khi dạy đàn cho học trò Hải Phượng rất kiên nhẫn nhưng khi dạy con gái thì vẫn còn rất dễ nổi   
   nóng. Vậy nên vẫn chủ yếu là bà ngoại dạy cho cháu học đàn.

-  Đàn tranh – cây đàn đầu tiên Hải Minh được học

-  Luôn luôn xem tivi cùng con là cách để Hải Phượng giúp con hiểu được thông điệp của các câu
   chuyện giải trí trên truyền hình.

Thực hiện: Thùy Dung

Nhà giáo Ưu tú Phạm Thúy Hoan & Nghệ sĩ Hải Phượng:

Mơ ước cải tiến đàn tranh

Gặp NGƯT - nhạc sĩ Phạm Thúy Hoan và nghệ sĩ Hải Phượng sau đêm khép lại chương trình Đại hội Đàn tranh châu Á lần 2 tại TPHCM. Cũng trong những ngày này, Hải Phượng lại tiếp tục cùng đoàn nghệ sĩ Việt Nam sang biểu diễn nghệ thuật ở xứ hoa anh đào, nhân chương trình kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ Việt Nam-Nhật Bản.

- Thưa nhạc sĩ Phạm Thúy Hoan, vừa là một trong các thành viên tổ chức và cũng là người tham gia chỉ đạo biểu diễn đàn tranh của CLB Tiếng hát Quê hương, xin cho biết nhận xét của bà về cuộc hội ngộ đàn tranh châu Á?

- NGƯT - nhạc sĩ Phạm Thúy Hoan: - Có thể nói rằng, với 29 nhạc sĩ nước ngoài tham gia lần này, hầu như đều có mặt các nghệ sĩ bậc thầy đàn tranh châu Á như GS Ishise Akiko (Nhật Bản), GS Lee Chae Suk (Hàn Quốc), GS Wei Tue Don (Đài Loan)…

Qua các đêm biểu diễn, nhạc hội đàn tranh đã tạo được ấn tượng khá tốt đẹp từ phía khán giả cũng như qua con mắt của bạn bè. Ví dụ đoàn nghệ sĩ Nhật Bản với sự điều khiển của GS Ishise Akiko đã hòa tấu tác phẩm Vầng trăng khuyết đỏ; đoàn Hàn Quốc với phần độc tấu Mái chùa trên cao và tam tấu Tháp chuông đồng hồ; đoàn Trung Quốc với tam tấu Thiên cầm trong dòng nước, bài tứ tấu đàn guzheng Điệu trúc tím v.v… một cuộc hội ngộ âm nhạc đàn tranh thật thú vị!

Hòa tấu đàn tranh “Lý ngựa ô”. Ảnh: Thùy Dương.

- Các nghệ sĩ nước ngoài nhận xét về đàn tranh của chúng ta như thế nào, thưa bà?

- Về phía Việt Nam giới thiệu âm nhạc truyền thống dân tộc qua tiếng đàn tranh lần này mở đầu với bản hòa tấu Xàng xê. Chương trình dành cho đàn tranh Việt Nam tiếp theo cũng giới thiệu tương đối bài bản cả phần truyền thống lẫn phần phát triển với Ngũ đối hoàn cung, Cổ bản dựng, Tò vò, Mơ về Bến Ngự, Diễn tấu Lý chim quyên.

Theo nhận xét của các GS Lee Chae Suk, Wei Tue Don… đều cho rằng tiếng đàn tranh của Việt Nam gảy lên có âm sắc thật réo rắt, nhấn chiều sâu nghe rất hay. Nó khác với âm sắc đục của đàn koto Nhật Bản hay âm sắc đục hơn của đàn guzheng Trung Quốc với dây đàn bọc sắt, kích cỡ đàn to hơn và cũng khác cây đàn kayagum Hàn Quốc với âm sắc khá mạnh mẽ, mãnh liệt…

Chính nhờ âm sắc riêng nên chúng ta có được bản hòa tấu đàn tranh các nước bài Lý ngựa ô trong đêm bế mạc thật đặc sắc và xúc động. Khán giả hôm đó đã đứng lên vỗ tay mãi. Đó cũng là cách chúng ta quảng bá văn hóa, âm nhạc dân tộc Việt Nam đến bạn bè một cách… ấn tượng khó quên! Sở dĩ chúng tôi chọn hòa tấu bài Lý ngựa ô, gửi đến các đoàn là vì một kỷ niệm cách đây 5 năm sau lần tham gia biểu diễn nhạc hội đàn tranh cùng các nhạc sĩ Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore…

Chuyện là thế này, hôm đó nghệ sĩ mỗi nước đều tự gảy bài dân ca bộc lộ “bản sắc riêng” tại một làng nghề mỹ nghệ truyền thống Đài Loan. Khi tiếng đàn tranh của Nhật Bản gảy lên, mọi người reo là Sakura; nhạc sĩ Hàn Quốc thử đàn một giai điệu dân ca, mọi người bảo là khúc Arirang… Thế nhưng, đến khi tôi gảy bài Trống cơm, không một ai biết; tôi gảy tiếp bài Lý ngựa ô, họ cũng lặng im và vỗ tay một cách lịch sự!

- Qua cuộc trưng bày đàn tranh các nước tại Cung Văn hóa Lao động cũng như các đêm biểu diễn trình tấu, cảm nhận của bà về quan niệm bảo tồn âm nhạc truyền thống dân tộc và phát triển của đàn tranh các nước ra sao?

- Gần như đàn tranh cải tiến ở nước nào cũng đều gia tăng dây đàn so với đàn tranh cổ. Ví dụ đàn kanyagum cổ 12 dây, mới 25 dây; đàn koto cổ 13 dây, mới 17 dây; đàn tranh cổ 16 dây, mới 22 dây. Nhưng, tất nhiên âm sắc là bản sắc riêng của mỗi dân tộc, không thể nào thay đổi. Hiện nay, mỗi nước đều tồn tại hai quan niệm: một mặt chú trọng bảo tồn nguyên gốc đàn tranh và một mặt tìm cách phát triển, cải tiến đàn tranh hiện đại…

NS Hải Phượng. Ảnh: Đào Hoa Nữ.

Đàn tranh Việt Nam do sợi dây mỏng mảnh nên âm sắc rất thanh thoát, réo rắt, mang tâm tình sâu lắng của con người Việt Nam. Thế nhưng, về chất lượng bền, chắc của dây đàn, trục đàn cũng như âm thanh, âm sắc của dây đàn là một vấn đề mà nghệ sĩ Việt Nam lúc nào cũng lo canh cánh…

Chúng tôi đã chứng kiến hình ảnh GS Ishise Akiko di chuyển cây đàn tranh bằng cách nắm mạnh dây đàn và nhấc bổng lên. Thật ngạc nhiên và đáng nể làm sao về độ chắc của dây đàn. Dây đàn tranh của chúng ta mong manh lắm!

- Về điều này, quan niệm của Hải Phượng như thế nào?

- Chúng tôi tham dự lần này cũng học hỏi được nhiều điều hay qua bạn bè các nước. Tôi đang là giảng viên Nhạc viện TPHCM và được mời tham gia nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2 cùng nhạc sĩ Phạm Trà My ở Nhạc viện Hà Nội và Mai Thị Hồng Nga ở Nhạc viện Huế.

Nhạc hội đàn tranh là dịp chúng tôi có cơ hội gặp gỡ, giao lưu với bạn bè đồng nghiệp. Được biểu diễn hòa tấu chung cũng là điều rất hạnh phúc đối với nghệ sĩ trẻ chúng tôi. Đó cũng là nhờ sự hỗ trợ lớn của nhiều người tâm huyết với âm nhạc truyền thống của dân tộc. Thực tế, khi tiếp xúc với bạn bè ở nước ngoài, tôi cũng nhận thấy họ có hai luồng suy nghĩ khác nhau về vấn đề bảo tồn âm nhạc truyền thống.

Theo xu hướng thứ nhất, họ cũng có lò đào tạo hẳn hoi và “giữ chặt” vốn cổ không thay đổi. Bên cạnh đó, nhóm cải biên luôn hướng về âm nhạc hiện đại. Quan niệm của chúng tôi có tính dung hòa. Có nghĩa là khi trình diễn, chúng tôi quan tâm, đặt nặng phần bài bản cổ mang bản sắc văn hóa sâu xa của dân tộc. Đồng thời, ở phần thứ hai, chúng tôi sẽ giới thiệu sự phát triển của âm nhạc truyền thống trong xã hội hiện đại, thời hội nhập.

Nghệ sĩ Hải Phượng. Ảnh: Bảo Long.

Riêng về vấn đề cải tiến dây đàn, tôi cũng đồng ý với mẹ tôi (nhạc sĩ Phạm Thúy Hoan), bởi đây cũng là điều bức xúc của những người sử dụng nhạc cụ. Khi đi diễn xa, chất lượng cây đàn, dây đàn thật quan trọng.

Tôi nhớ cảm giác khi hòa tấu ở Festival Huế vừa qua, tuy có băn khoăn về việc chuyển dịch nhạc cụ nhưng khi trình tấu thì thật thoải mái vì không khí lễ hội vui vẻ. Thế nhưng, nếu biểu diễn trong một nhạc hội đàn tranh các nước thì người sử dụng đàn có cảm giác chưa thi thố hết sở trường âm nhạc; chưa khám phá đến tận cùng các cung bậc, âm sắc của nhạc cụ dân tộc. Sở dĩ cứ canh cánh điều ấy vì chúng tôi e ngại dây đàn… dễ đứt!

- Cảm ơn nhạc sĩ Phạm Thúy Hoan và Hải Phượng, Chúng tôi xin san sẻ về những vấn đề này và hy vọng trong một tương lai gần, đàn tranh Việt Nam sẽ được nghiên cứu cải tiến chất lượng về độ bền, chắc chắn của đàn và dây để âm sắc vẫn giữ được độ “mỏng mảnh”, réo rắt nhưng sâu lắng và thật“chắc khỏe”.

Source: http://honvietquochoc.com.vn/Nghe-Thuat/Am-nhac/Nha-giao-Uu-tu-Pham-Thuy-Hoan-Nghe-si-Hai-Phuong.aspx

Cô yêu dấu của chúng con ơi,

Giờ phút này đây chúng con chỉ muốn đến gần bên Cô để lau những giọt mồ hôi trên trán, để xiết chặt bàn tay người thầy – người mẹ hiền luôn thương lo, bảo ban cho chúng con bấy lâu nay. Chúng con biết Cô đã lo lắng cho các học trò từng chút một từ chuyên môn âm nhạc cho tới những vấn đề về tinh thần, tình cảm, trang phục, cách đối đãi với mọi người… Cô luôn là người thầm lặng nép đằng sau tấm màn sân khấu hỗ trợ chúng con khi biểu diễn, đốc thúc chúng con việc học hành cũng như uốn nắn chúng con từng bước đi tiếp cận với âm nhạc dân tộc. Nhưng trên tất cả là tấm lòng tận tụy của một người thầy, sự hy sinh của một người mẹ dành cho chúng con. Không nhờ Cô chăm lo chu đáo, chúng con chỉ như những con chim non nhỏ bé chưa xác định được hướng bay, muốn chao cánh lên bầu trời cao rộng mà sức còn hạn hẹp. Nhờ Cô chắp cánh và động viên trong niềm tin tưởng thương yêu, những con chim non đã tự tin tung cánh lên trời. Thành quả hôm nay chúng con đạt được luôn có hình bóng của Cô và sự thương lo không ngừng nghỉ trên suốt quãng đường dài học tập.

Chương trình biểu diễn trong lễ trao học bổng Odon Vallet của chúng con sẽ thế nào nếu thiếu vắng Cô dẫn dắt? Tiếng đàn giọng hát của chúng con sẽ biết nhờ ai nhận xét, vun bồi? Cô ngược xuôi với chương trình, Cô bận rộn với chúng con, Cô đứng đằng sau để nâng đỡ chúng con lên phía trước… Cô ơi, nhìn Cô chỉ biết nói hai tiếng “thương Cô!” và lòng càng thêm hãnh diện vì mình được làm học trò của một người thầy vô cùng tâm huyết. Thấy Cô cười nhẹ nhõm sau chương trình, tay xách nách mang những nhạc cụ về nhà mà chúng con bâng khuâng trong lòng: dáng hao gầy ấy như cái cò lặn lội, biết khi nào chúng con đền đáp hết ơn Cô?

Chúng con nhận được học bổng khích lệ từ tổ chức “Gặp gỡ Việt Nam” là phần thưởng rất quý giá để trau dồi việc học tập của mình, những thành tích đó cũng là món quà chúng con muốn gởi tặng đến Cô vì sự tận tâm dìu dắt, yêu thương không bờ bến đối với các học trò. Chúng con sẽ cố gắng tập luyện, học hỏi để trở thành những người trợ giúp Cô đắc lực nhất trong việc giữ gìn và phổ biến âm nhạc dân tộc. Những giọt mồ hôi ngày hôm nay của Cô, những cực nhọc hy sinh mà Cô đã dành trọn cho chúng con và âm nhạc dân tộc Việt chính là động lực cho chúng con tiếp tục phấn đấu mỗi phút mỗi giây. Khi chúng con còn có thể nói những lời yêu thương trong cuộc đời này, chúng con luôn muốn nói thật nhiều hai tiếng “thương Cô!”, “thương Cô!”, “thương Cô!” – người thầy, người mẹ tuyệt vời của chúng con. Cô hãy giữ gìn sức khỏe thật tốt để chúng con luôn được thấy nụ cười hiền dịu của Cô mỗi khi đến lớp, nha Cô!

Chúng con ôm hôn Cô thật lâu!

(Nhấn chuột vào hình để đọc bài báo)

"Làn Điệu Cội Nguồn" sống mãi... Tôi là một fan trung thành với nhạc truyền thống Việt Nam, đặc biệt là nhạc Tài Tử Nam Bộ. Lần đi Việt Nam vừa rồi tôi tình cờ mua được 1 dĩa nhạc Hoà tấu nhạc cổ truyền miền Nam mang tên "Làn Điệu Cội Nguồn" do Trung Tâm Bến Thành Audio-Video phát hành hạ tuần tháng 8/2006. Chỉ là một thú vui sưu tầm CDs để nghe trong lúc xa quê nhà nhưng tôi không ngờ tôi đã ngẩn ngơ trước những bài bản cổ, những tiếng đàn, tiếng trống "lão luyện" của các nghệ sĩ trong CD này.   "Làn Điệu Cội Nguồn" được thực hiện bởi GSTS Trần Văn Khê, nghệ sĩ Huỳnh Khải, và nghệ sĩ trẻ Hải Phượng. Điều đặc biệt của CD này là trình tấu được những nét đẹp tinh túy của ca nhạc tài tử Nam Bộ Việt nam qua những cây đàn kìm, đàn tranh, đàn cò, đàn guitar phím lõm, trống. Những bài bản cổ như Lưu-Bình-Kim, Ngũ Đối Hoàn Cung, Xuân Tình, Liên Nam (Xuân-Ai-Đảo) ... đã chuyển tải được hương vị rặt Nam Bộ chân chất, dung dị mà không kém phần thi vị với ngón đàn, ngón trống trổ bay bướm, điêu luyện, mang phong cách trẻ trung. Tôi thích nhất là những câu Rao rất đặc trưng của các bài bản Tài Tử Nam Bộ... Theo tôi biết thì câu RAO trong âm nhạc Tài Tử Nam Bộ rất quan trọng; nó chuyển tải những tâm tư, tình cảm của người chơi, dẫn dắt người nghe đi vào không gian vui, buồn của bản nhạc dễ dàng. Chẳng có một bản viết riêng nào cho câu Rao nhưng có một "quy luật bất thành văn" là câu Rao phải cùng một HƠI với bản nhạc. Có thể nói những câu Rao đó là từ "máu thịt" của người nghệ nhân trình diễn - cùng một hơi nhưng mỗi người đều có cách thể hiện riêng của mình cho phù hợp với bạn đàn.   Có lẽ bài mà tôi tâm đắc nhất trong CD này là bài Ứng tác ứng tấu Ngẫu hứng Nam Xuân trình tấu bởi nghệ sĩ trẻ Hải Phượng và những tiếng trống điểm xuyến giòn giã, mộc mạc của GSTS Trần văn Khê... Không hẹn mà gặp, GSTS Trần đầu bạc phơ và nghệ sĩ Hải Phượng đã tìm được "tiếng nói chung" trong âm nhạc -- một duyên nợ hiếm quý... Những đoạn nhạc hơi Xuân khi thì réo rắt, khi thì khoan nhặt, đĩnh đạc đã được tung-hứng khéo léo giữa đàn tranh và tiếng trống làm cho người nghe, mà cụ thể là tôi, rung động lên một niềm tự hào dân tộc - tự hào vì nhạc cổ truyền vẫn còn đó, chẳng mai một đi và cũng tự hào là giờ đây nhạc cổ truyền dân tộc đã có những lớp trẻ kế thừa xứng đáng...   Ngồi nghe đi nghe lại toàn bộ CD và đọc bài báo "Giấc mơ đẹp trên đất Ý" (coi ở đây ) viết về đoàn nhạc cổ truyền Việt Nam do GSTS Trần Văn Khê cố vấn nghệ thuật đã "đem chuông đi đánh xứ người" thành công mà không khỏi mừng cho âm nhạc truyền thống Việt Nam nay vẫn giữ được bản sắc riêng, và được thế giới biết đến. Xin ngả mũ cám ơn GSTS Trần Văn Khê và tất cả các anh chị em nghệ nhân, nghệ sĩ Việt Nam đã đóng góp hết tâm huyết để lưu giữ nền âm nhạc truyền thống của Việt Nam bền mãi với thời gian...   D. A. Tran  Oct. 2006

ĐỘNG LÒNG NGHE MỘT TIẾNG TƠ

“Cho ta níu nhẹ cung đàn

Dẫu là thỏang khúc cũng vàng tiếng tơ
Tay em kết vạn ý thơ
Gọi đôi cánh nhạn trong mơ bay về…”

Nhìn bức tranh lụa vẽ hình một thiếu nữ so dây dạo khúc giữa trăng thanh mà sao lòng ta bồi hồi đến vậy? Bỗng dưng ngồi bật dậy nghe lại mấy bài nhạc cổ, suốt một đêm tiếng đàn cứ vương vấn hoài… Ta say với Nam Xuân, nhớ thương với Tứ Đại Óan, buồn với Văn Thiên Tường và sầu biết bao với tình Vọng Cổ. Khuya xuống. Mây lan. Vầng trăng dường như vẫn còn thắp mộng cho nỗi niềm của những tri âm tìm về mấy thuở. Cái thuở ai đã dệt ngẩn ngơ cung đàn cho lòng người mộ điệu cứ hoài vọng muốn sẻ chia.

Ôi một tiếng tơ!

Em đã mang hồn của ta đi đâu mà ta gọi mãi vẫn chưa thấy bóng? Rồi hồn ta đi lang thang trong tiếng nhạc của em, chìm vào cuộc lữ hành nghìn năm có một, chỉ một đêm nay thôi được tận hưởng phút giây diệu kỳ trên cánh con nhạn trời đang lượn giữa ta và em. Thương làm sao em ơi!

Đàn cho ta nghe, tiếng thập lục huyền cầm của em không lời mà ý tuôn dào dạt. Em muốn nói với ta những gì? Đôi tay em gửi hết cõi lòng trên mười sáu dây, để yên thì tưởng như vô tư lự, mà nhấn vào em đổ lệ thấm áo ta. Em rung bao nhiêu câu cho đủ để cuộc nhân sinh biết vui, biết khổ, biết sầu, biết ray rứt thở dài? Ta hỏi vầng trăng có nghe câu rao của em không?- Có! Ánh trăng rơi đầy trên mái nhà rồi đấy em!- Ta hỏi ngọn gió lãng du có quay cuồng bởi tiếng rung sâu tận hồn người của em không?- Có! Gió ngả nghiêng làm mây bay không tìm được đường về nữa, đang khóc than ở mãi chốn nào- Ta hỏi ta có bàng hòang mấy nỗi khi em kéo nhẹ mười sáu dây thành một chuỗi cười không? Trời ơi! Ta say không còn biết gì nữa hỡi em! Nhạc lòng em khéo đưa tâm ta đến tận vô cùng! Ta hạnh phúc quá, ta chỉ biết nhắm mắt lại để cảm giác hạnh phúc đó không bay đi mất mà bên cạnh ta suốt đời! Em hiểu không em?

“ta đã say rồi một tiếng tranh
và say vóc liễu khuất sau mành
ai đem cung nhớ gieo vào nhạc
khiến lòng ngơ ngẩn giữa trăng thanh?...”

Động lòng bởi tiếng tơ của em, ta cũng so dây nối nhịp để hòa câu hạnh ngộ. “Ai tri âm đó mặn mà với ai” phải không em? Tiếng lòng đồng điệu hay tình người đồng điệu? Có lẽ ta tìm thấy cả hai. Bấy lâu ta nhớ một tiếng cầm, nay tương phùng em như được sống lại khoảnh khắc tuyệt mỹ của đời người, thử hỏi làm sao ta không dâng đầy xúc cảm? Ai đã buộc chặt mối tơ tình vào kiếp trăm năm của ta để giờ cứ nghe một điệu đàn là ta lại thương mến khôn nguôi? Xin em cứ kéo dài tiếng đàn huyền diệu ấy cho suy tư của ta có bến dừng chân, sau những đua chen ở cõi phong trần…

Ta quen em tự bao giờ mà sao cứ thấy em đi mãi trong ta như dòng máu nóng đang quyện chảy trong cơ thể? Tơ đàn kết chặt nỗi niềm đêm nay ư em?

“Mười sáu dây, khúc não nùng
Năm cung cánh nhạn tương phùng áng thơ
Tri âm thi nhạc bao giờ?
Canh dài đếm mộng lững lờ ánh trăng...”

Cánh cửa sổ đang mở để hơi nhạc bay vào vô biên với gió mây. Em tạ từ ta, ôm tình đàn, tình thơ bước nhẹ ra khỏi giấc mơ tuyệt đẹp. Ta ôm sầu tiếc cả một đêm trường. Em đã đi rồi sao em ơi? Hẹn em một lúc nào ta lại tái ngộ nhau, chỉ mong em đừng quên mộng hồn ta thôi, em nhé!

“Đêm trăng hoài tưởng bóng hình
Phím tơ tay ngọc chút tình gửi trao...”

Nguyễn Hòang Khánh Vân - Đêm trăng Saigon 2006

TẤM GƯƠNG SÁNG CHO LỚP TRẺ

Vừa qua, trong chương trình ca múa nhạc Hoa Quê Hương lần thứ 20 do CLB.Tiếng Hát Quê Hương biểu diễn đã có một hình ảnh gây không ít xúc động cho khán giả và cả những người thực hiện chương trình. Bên cạnh những mái đầu xanh góp phần làm cho không khí văn nghệ thêm tươi trẻ, người ta còn bắt gặp sự xuất hiện của một mái đầu đã nhuộm màu sương tuyết trên bục nhận chứng chỉ lên lớp. Bà chính là Hoàng Trang- học viên lớp đàn bầu- tuổi đời năm nay đã gần 80... (Xem tiếp)

Tin & bài: Nguyễn Hoàng Khánh Vân

I was Mrs. Thuy Hoan's little pupil in the years of 78-79. That was the time when the living condition was very difficult in Vietnam. Mrs. Thuy Hoan's house was in a small lane near the Chi Hoa prison. On the tiny and hot top wooden floor, about 20 children at different ages learned to play the musical instruments with their musical teacher. In my memory, Mrs. Thuy Hoan was dedicated, thin, strict and whole-hearted. At that time, learning music seemed to be tiring and unreasonable. But it always brought me a feeling of happiness, because I found music interesting, because she was very close and gentle, and I had 2 pretty teachers of my age, her daughters: Hai Yen and Hai Phuong. MORE...

Traditional music is of great value in the world

Musician-Eminent Educator Pham Thuy Hoan, Gold Medalist and Best Honor Graduate at Saigon School of Music and Drama (1962-1963), Chairwoman of "The Songs of the Native Land" troupe. The interview between Ha Dinh Nguyen, from Thanh Nien journal, and Pham Thuy Hoan about the traditional music. MORE...

Nhạc dân tộc vẫn đầy uy lực

THQH kỷ niệm 25 năm thành lập

25 năm đàn cò trắng bay xa

Mừng ngày Nhà Giáo VN

Cung Văn hóa Lao động TPHCM

"Students are my companion on the way of music" SAID MUSICIAN, EMINENT TEACHER PHAM THUY HOAN

Âm Nhạc Dân Tộc đã giữ tôi ở lại

Giao lưu "Nét đẹp trong tiếng đàn Kayagum Hàn Quốc và Đàn Tranh Việt Nam.

GSTSTrần Văn Khê: nhà dân tộc nhạc học lớn của dân tộc Việt Nam

Hai Thac Si Am Nhac Dan Toc (bao Thanh Nien)